Debati rreth paracaktimit dhe vullnetit të lirë ka qenë një nga temat më të diskutuara në teologjinë e krishterë. Disa e shohin shpëtimin si diçka të vendosur plotësisht nga Perëndia, ndërsa të tjerë theksojnë përgjegjësinë dhe zgjedhjen e lirë të njeriut. Por kur lexojmë të gjithë historinë biblike nga Zanafilla deri tek Zbulesa, shohim se paracaktimi lidhet me një plan shumë më të madh: planin e Perëndisë për të krijuar një popull priftëror dhe mbretëror që do ta përfaqësojë Atë në krijim.
Ky plan nuk është i vonshëm. Bibla tregon se ai ishte menduar që para themelimit të botës.
Referenca:
Efesianëve 1:4–5; 2 Timoteut 1:9; Romakëve 8:29–30.
Plani i Perëndisë që nga Krijimi
Në fillim të Biblës shohim se njeriu u krijua sipas shëmbëlltyrës së Perëndisë dhe iu dha një rol për të sunduar dhe për të përfaqësuar Perëndinë në tokë.
Referenca:
Zanafilla 1:26–28.
Ky mandat mbretëror dhe përfaqësues mund të kuptohet si një rol priftëror, sepse priftërinjtë në Bibël përfaqësojnë Perëndinë para njerëzve dhe njerëzit para Perëndisë. Në një kuptim të thellë, Adami dhe Eva u krijuan për të qenë përfaqësues të Perëndisë në krijim.
Shumë studiues biblikë e shohin kopshtin e Edenit si një lloj tempulli të parë, vendi ku Perëndia banonte me njeriun.
Referenca që lidhen me këtë ide:
Zanafilla 2:8–15; Ezekieli 28:13–14.
Prania e pemës së njohjes së së mirës dhe së keqes në kopsht ishte një provë e vullnetit të lirë. Kur Adami dhe Eva hëngrën prej saj, Perëndia tha:
Referencë:
Zanafilla 3:22.
Njeriu hyri në një dimension të ri të njohjes morale, por kjo ndodhi përmes mosbindjes dhe rënies.
Rënia dhe Konflikti Kozmik
Bibla nuk paraqet vetëm historinë e njeriut, por edhe një konflikt më të gjerë në univers. Në librin e Zbulesës përmendet se një pjesë e engjëjve u rebeluan dhe u mashtruan nga Satani.
Referenca:
Zbulesa 12:3–4; Zbulesa 12:7–9.
Këtu përmendet simbolikisht se dragoi tërhoqi me bishtin e tij një të tretën e yjeve të qiellit, një figurë që shpesh interpretohet si rënia e një pjese të engjëjve.
Ky rebelim krijoi një krizë morale në univers. Pyetja e madhe ishte: a sundon Perëndia me drejtësi dhe dashuri, apo me forcë?
Dashuria që buron nga zgjedhja e lirë
Bibla tregon se Perëndia dëshiron dashuri dhe adhurim që vijnë nga zgjedhja e lirë, jo nga detyrimi.
Referenca:
Ligji i Përtërirë 30:19; Jozueu 24:15; Mateu 22:37.
Perëndia nuk e detyron askënd ta dojë Atë. Dashuria e vërtetë kërkon liri. Për këtë arsye, Ai lejoi ekzistencën e zgjedhjes, edhe pse kjo përfshinte rrezikun e rebelimit.
Në këtë kuptim, Perëndia vendosi ta kthejë rebelimin dhe mashtrimin e Satanit në një plan shpëtimi që do të tregonte më qartë dashurinë dhe drejtësinë e Tij.
Referencë:
Romakëve 8:28.
Krishti – Adami i Dytë
Rënia e njeriut nuk e anuloi planin e Perëndisë për një priftëri mbretërore. Përkundrazi, ajo e bëri të nevojshme ardhjen e Krishtit si Adami i dytë.
Referenca:
Romakëve 5:12–19; 1 Korintasve 15:45–49.
Adami i parë solli mëkatin dhe vdekjen. Krishti solli drejtësinë dhe jetën.
Përmes ringjalljes së Tij, Krishti u bë i parëlinduri ndër shumë vëllezër, i pari që triumfoi mbi vdekjen në trup dhe u ringjall në lavdi.
Referenca:
Kolosianëve 1:18; Romakëve 8:29; 1 Korintasve 15:20–23.
Formimi i Priftërisë Mbretërore
Përmes Krishtit, Perëndia filloi të formojë popullin që kishte në plan që nga fillimi.
Apostulli Pjetër e përshkruan këtë popull:
Referenca:
1 Pjetrit 2:5
1 Pjetrit 2:9.
Besimtarët quhen:
- priftëri e shenjtë
- priftëri mbretërore
- popull i fituar nga Perëndia.
Krishti është guri i qoshes mbi të cilin ndërtohet ky tempull shpirtëror.
Referenca:
Efesianëve 2:19–22; 1 Pjetrit 2:6–7.
Paracaktimi si Plan për një Popull në Krishtin
Kur apostulli Pal flet për paracaktimin, ai shpesh e lidh atë me planin e Perëndisë për të bashkuar gjithçka në Krishtin.
Referenca:
Efesianëve 1:9–10; Efesianëve 1:11–12.
Njerëzit hyjnë në këtë plan përmes besimit dhe hirit të Perëndisë, jo përmes meritave.
Referenca:
Efesianëve 2:8–10; Romakëve 10:9–13; Gjoni 3:16.
Kështu shohim se plani i Perëndisë dhe përgjigjja e njeriut bashkëpunojnë në mënyrë të mistershme.
Sakrifica e Madhe e Dashurisë
Për të shpëtuar njerëzimin dhe për të zgjidhur krizën e mëkatit në univers, Perëndia ndërmori sakrificën më të madhe.
Referenca:
Gjoni 3:16; Romakëve 5:8; Filipianëve 2:6–8.
Dashuria e vërtetë është e gatshme të marrë rreziqe dhe të sakrifikojë. Kryqi është prova më e madhe e kësaj dashurie.
Përmes Krishtit, Perëndia ofron hir të pamerituar për të gjithë njerëzimin.
Referenca:
Titit 2:11; Efesianëve 1:7; Romakëve 3:23–24.
Përmbushja përfundimtare
Në librin e Zbulesës shohim përmbushjen e këtij plani. Ata që janë shpëtuar nga Krishti bëhen përjetësisht priftër dhe mbretër për Perëndinë.
Referenca:
Zbulesa 1:5–6; Zbulesa 5:9–10; Zbulesa 20:6.
Kjo është përmbushja e planit që filloi që nga krijimi: një njerëzim i transformuar që jeton në bashkësi të përjetshme me Perëndinë.
✅ Përfundim
Kur shohim të gjithë historinë biblike, kuptojmë se paracaktimi nuk është thjesht një ide abstrakte teologjike. Ai është pjesë e planit të madh të Perëndisë për të krijuar një popull që e do Atë lirisht dhe që do ta përfaqësojë Atë në krijimin e ripërtërirë.
Rënia e njeriut dhe rebelimi i Satanit krijuan kaos dhe vdekje, por Perëndia vendosi ta kthejë këtë tragjedi në një histori shpëtimi dhe dashurie. Përmes Krishtit, Adamit të dytë, Ai po ndërton një priftëri mbretërore që do të jetojë përjetësisht në praninë e Tij.